Οι διαφορές στον τρόπο με τον οποίο αγόρια και κορίτσια ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος φαίνεται πως μπορούν να παρατηρηθούν ήδη από τις πρώτες ώρες της ζωής. Αυτό δείχνει νέα μελέτη ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, η οποία εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο νεογέννητα αντιδρούν σε κοινωνικά και μη κοινωνικά οπτικά ερεθίσματα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Biology of Sex Differences», πραγματοποιήθηκε σε 130 νεογέννητα, λίγες μόλις ώρες μετά τη γέννησή τους.
Οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν τι τραβά περισσότερο την προσοχή των βρεφών όταν έχουν απέναντί τους δύο διαφορετικά ερεθίσματα: ένα ανθρώπινο πρόσωπο και ένα κινούμενο αντικείμενο.
Στο σύνολό τους, τα νεογέννητα έδειξαν μεγαλύτερη προτίμηση στο ανθρώπινο πρόσωπο. Όταν όμως τα αποτελέσματα αναλύθηκαν ξεχωριστά για αγόρια και κορίτσια, προέκυψε μια διαφοροποίηση: τα κορίτσια, κατά μέσο όρο, αφιέρωναν περισσότερο χρόνο κοιτάζοντας το πρόσωπο, ενώ τα αγόρια έδειχναν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το κινούμενο αντικείμενο.
Ένα πείραμα που επανεξετάζει ένα παλιότερο εύρημα
Η νέα έρευνα αποτελεί συνέχεια μιας μελέτης του ίδιου πανεπιστημίου από το 2000, η οποία είχε καταγράψει αντίστοιχη τάση: τα νεογέννητα κορίτσια φαίνεται να κοιτούν περισσότερο ανθρώπινα πρόσωπα, ενώ τα αγόρια αντικείμενα.
Το εύρημα είχε προκαλέσει ενδιαφέρον, αλλά τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες ζητούσαν την επανάληψη του πειράματος με πιο αυστηρές και αξιόπιστες μεθόδους. Η διεξαγωγή τέτοιων ερευνών σε νεογέννητα είναι, ωστόσο, ιδιαίτερα απαιτητική, γεγονός που έκανε δύσκολη την ανεξάρτητη επιβεβαίωση των αρχικών αποτελεσμάτων.
Στη νέα μελέτη, τα βρέφη παρακολούθησαν δύο βίντεο που προβάλλονταν ταυτόχρονα. Το ένα παρουσίαζε ένα κοινωνικό ερέθισμα: ένα ανθρώπινο πρόσωπο που κινούνταν με φυσικό τρόπο. Το δεύτερο περιείχε ένα μη κοινωνικό ερέθισμα: μεταλλικές σφαίρες που κινούνταν εξαιτίας της βαρύτητας και των μηχανικών τους ιδιοτήτων, σε μια διάταξη γνωστή ως «εκκρεμές του Νεύτωνα».
Το γεγονός ότι η διαφορά στην οπτική προσοχή καταγράφηκε μέσα στις πρώτες ώρες μετά τη γέννηση έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ερευνητές. Τα νεογέννητα έχουν σε αυτό το στάδιο ελάχιστες μεταγεννητικές εμπειρίες και έχουν εκτεθεί σε πολύ μικρότερο βαθμό στις κοινωνικές προσδοκίες και στα πρότυπα που συνδέονται με το φύλο.
Έχει ρόλο η βιολογία πριν από τη γέννηση;
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμβάλλουν στις παρατηρούμενες διαφορές βιολογικοί παράγοντες που δρουν ήδη κατά την εγκυμοσύνη, όπως οι ορμόνες του φύλου και γενετικοί μηχανισμοί.
Η Yumnah Khan, υποψήφια διδάκτωρ στο Autism Research Centre του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και επικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι προηγούμενη έρευνα της ομάδας είχε εντοπίσει διαφορές μεταξύ των φύλων στη δομή του εγκεφάλου, οι οποίες φαίνεται να εμφανίζονται ήδη πριν από τη γέννηση.
Η νέα μελέτη, σύμφωνα με την ίδια, προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στην εικόνα, δείχνοντας ότι διαφοροποιήσεις δεν εντοπίζονται μόνο στη δομή του εγκεφάλου, αλλά μπορεί να αφορούν και την προσοχή και τη συμπεριφορά των νεογέννητων.
Ο καθηγητής Sir Simon Baron-Cohen, διευθυντής του Autism Research Centre και επόπτης της μελέτης, συνδέει τα ευρήματα με τη μακροχρόνια συζήτηση για τον ρόλο της φύσης και της ανατροφής στην ανθρώπινη ανάπτυξη.
Το γεγονός ότι οι διαφορές παρατηρήθηκαν τόσο νωρίς στη ζωή υποδεικνύει, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, ότι παράγοντες που δρουν πριν από τη γέννηση μπορεί να έχουν κάποια συμβολή. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η ανάπτυξη καθορίζεται αποκλειστικά από τη βιολογία.
Όπως εξηγεί ο Baron-Cohen, οι βιολογικοί παράγοντες, όπως οι ορμόνες και τα γονίδια, αλληλεπιδρούν στη συνέχεια με τις εμπειρίες που αποκτά το παιδί μεγαλώνοντας. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς «φύση ή ανατροφή», αλλά πώς οι δύο παράγοντες λειτουργούν μαζί.
Οι μέσοι όροι δεν περιγράφουν κάθε παιδί
Οι ίδιοι οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία.
Ο Dr Alex Tsompanidis, Assistant Research Professor στο Autism Research Centre και μέλος της ερευνητικής ομάδας, εξηγεί ότι οι διαφορές που παρατηρούνται κατά τη γέννηση αποτελούν ένα πιθανό σημείο εκκίνησης και όχι ένα προκαθορισμένο «σενάριο» για τη μετέπειτα ανάπτυξη ενός παιδιού.
Η συμπεριφορά, οι δεξιότητες και ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει κάθε παιδί διαμορφώνονται μέσα από τη συνεχή αλληλεπίδραση βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων.
Στο ίδιο πνεύμα, η καθηγήτρια Carrie Allison, αναπληρώτρια διευθύντρια του Autism Research Centre, επισημαίνει ότι οι διαφορές που καταγράφηκαν αφορούν μέσους όρους μεταξύ ομάδων αγοριών και κοριτσιών. Δεν σημαίνει ότι κάθε αγόρι θα δείχνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για αντικείμενα ή κάθε κορίτσι για ανθρώπινα πρόσωπα.
Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι ατομικές διαφορές μεταξύ των παιδιών μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες από τις μέσες διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ των δύο φύλων.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τον αυτισμό
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η καλύτερη κατανόηση των πρώιμων διαφορών στην ανάπτυξη μπορεί να συμβάλει και στη μελέτη της νευροδιαφορετικότητας και καταστάσεων όπως ο αυτισμός.
Ο αυτισμός διαγιγνώσκεται περίπου δύο φορές συχνότερα στα αγόρια από ό,τι στα κορίτσια, γεγονός που αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο μελέτης. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται οι κοινωνικές και άλλες συμπεριφορικές διαφορές από πολύ νωρίς μπορεί να προσφέρει νέα στοιχεία για την έρευνα.
Η μελέτη των Yumnah T. Khan, Alex Tsompanidis και συνεργατών, με τίτλο «Sex differences in social attention at birth», δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 στο Biology of Sex Differences.
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Wellcome Trust, το Simons Foundation Autism Research Initiative (SFARI), καθώς και μέσω διδακτορικής υποτροφίας από το Trinity College Cambridge και το Cambridge Trust. Η μελέτη παρακολούθησης χρηματοδοτείται από το K. Lisa Yang Centre for Autism Research του Cambridge.
Πηγή: cam.ac.uk
Photo credits: magnific.com
Διαβάστε ακόμη:
Πώς αναπτύσσεται το μωρό σας ανά μήνα το πρώτο έτος
8 πράγματα που δεν ξέρετε για το νεογέννητο μωρό σας
Η ψυχοκινητική εξέλιξη του μωρού στον πρώτο χρόνο ζωής
