Σημαντική επιδείνωση παρουσιάζει η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας, καθώς οι γεννήσεις έχουν μειωθεί κατά 44% μέσα σε περίπου 20 χρόνια, ενώ οι γυναίκες αποκτούν το πρώτο τους παιδί σε ολοένα μεγαλύτερη ηλικία. Τα στοιχεία προκύπτουν από τις αναλύσεις του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), τις οποίες παρουσίασε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής του Ινστιτούτου, Βύρωνας Κοτζαμάνης.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι γεννήσεις από περίπου 117.600 ετησίως κατά μέσο όρο την περίοδο 2008-2009 περιορίστηκαν στις 65.000 το 2025-2026. Παράλληλα, η μέση ηλικία τεκνοποίησης αυξήθηκε από τα 30,2 έτη στα 32,3, επιβεβαιώνοντας τη συνεχή τάση αναβολής της απόκτησης παιδιών.
Η πτώση των γεννήσεων αποτελεί συνέχεια μιας πορείας που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με μοναδική εξαίρεση μια μικρή ανάκαμψη την περίοδο 2003-2009. Βασικός λόγος είναι η μείωση της γονιμότητας των γυναικών που γεννήθηκαν μετά το 1960. Ενδεικτικά, οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο δύο παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 λιγότερα από 1,5.
Στη σημερινή εικόνα συνέβαλε και η σημαντική μείωση του αριθμού των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι γυναίκες 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 480.000 άτομα (-28%) μεταξύ 2008-2009 και 2025-2026, εξαιτίας τόσο της διαχρονικής μείωσης των γεννήσεων μετά το 1980 όσο και της μετανάστευσης νέων ανθρώπων και αλλοδαπών που είχαν εγκατασταθεί στη χώρα.
Παράλληλα, οι δείκτες γονιμότητας υποχώρησαν από 1.500 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 2008-2009 σε 1.240 το 2025-2026. Οι γεννήσεις εκτός γάμου υπερδιπλασιάστηκαν, φτάνοντας από 7.400 σε 17.800, ενώ εκτιμάται ότι πλέον το 10% των παιδιών γεννιέται με τη βοήθεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και σχεδόν τα δύο τρίτα των τοκετών πραγματοποιούνται με καισαρική τομή. Επιπλέον, μία στις επτά γεννήσεις αφορά μητέρες αλλοδαπής καταγωγής.
Αξιοσημείωτες είναι και οι μεταβολές στην ηλικία των μητέρων. Σήμερα, μόλις το 30% των γεννήσεων προέρχεται από γυναίκες κάτω των 30 ετών, έναντι 43% το 2008-2009 και 78% το 1980. Αντίθετα, οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί σε σχέση με πριν από δύο δεκαετίες, φτάνοντας το 11,2% του συνόλου.
Όπως επισημαίνει ο κ. Κοτζαμάνης, οι εξελίξεις αυτές συνδέονται τόσο με τη μείωση της γονιμότητας όσο και με τη σταθερή μετατόπιση της τεκνοποίησης σε μεγαλύτερες ηλικίες, εξέλιξη που διευκολύνθηκε και από την πρόοδο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Οι δημογραφικές αλλαγές παρατηρούνται σε όλες σχεδόν τις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες. Μεταξύ των βασικών αιτιών συγκαταλέγονται η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, η μεγαλύτερη παραμονή στην εκπαίδευση, οι δυσκολίες εύρεσης σταθερής εργασίας και κατοικίας, το αυξημένο κόστος ανατροφής των παιδιών, καθώς και οι κοινωνικές αλλαγές που επηρέασαν το παραδοσιακό οικογενειακό μοντέλο.
