Μετά από ένα καλοκαίρι γεμάτο παιχνίδι, βόλτες, αργά βράδια και αυθόρμητες στιγμές, η επιστροφή στο σχολείο μπορεί να μοιάζει δύσκολη. Αξίζει όμως να θυμόμαστε κάτι σημαντικό: η απομάκρυνση από τη σχολική ρουτίνα δεν είναι πρόβλημα. Είναι ένα φυσιολογικό και πολύτιμο κομμάτι της παιδικής ηλικίας. Το καλοκαίρι προσφέρει στα παιδιά ξεκούραση, ελευθερία, νέες εμπειρίες και ποιοτικό χρόνο με την οικογένεια. Όλα αυτά αποτελούν εξίσου σημαντικά στοιχεία της ανάπτυξής τους.
Η μετάβαση, όμως, από τους καλοκαιρινούς στους χειμερινούς ρυθμούς δεν είναι εύκολη. Και δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Είναι μια περίοδος προσαρμογής για ολόκληρη την οικογένεια. Τα πρωινά ξυπνητήρια επιστρέφουν, οι γονείς γυρίζουν στην εργασία τους, οι υποχρεώσεις αυξάνονται και η καθημερινότητα αποκτά ξανά συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Αυτό που χρειάζεται προσοχή είναι να μην περάσει αυτή η δυσαρέσκεια στα παιδιά. Η επιστροφή στο σχολείο, όπως και η επιστροφή των γονέων στην εργασία τους, είναι μια φυσική μετάβαση της καθημερινότητας. Δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ούτε ως κάτι δυσάρεστο ούτε ως κάτι που πρέπει απαραίτητα να είναι συναρπαστικό.
Συχνά, στην προσπάθειά μας να ενθαρρύνουμε τα παιδιά, λέμε φράσεις όπως: «Θα περάσεις υπέροχα!», «Θα δεις τους φίλους σου!», «Θα τους πεις όλα όσα έκανες στις διακοπές!». Παρότι αυτές οι φράσεις κρύβουν καλή πρόθεση, μπορεί να δημιουργήσουν προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα του κάθε παιδιού. Κάποιο παιδί μπορεί να μην έχει ακόμη δημιουργήσει στενές φιλίες, να αγχώνεται για τη νέα τάξη ή απλώς να χρειάζεται περισσότερο χρόνο μέχρι να νιώσει άνετα.
Αντί να «γεμίζουμε» την επιστροφή με θετικά ή αρνητικά μηνύματα, αρκεί να τη μιλήσουμε ως αυτό που πραγματικά είναι: μια φυσική αλλαγή στη ρουτίνα της οικογένειας. Ένα νέο ξεκίνημα στο οποίο θα είμαστε δίπλα στο παιδί, έτοιμοι να ακούσουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, χωρίς πίεση και χωρίς βιασύνη.
Ο ύπνος είναι ο καλύτερος σύμμαχος της προσαρμογής
Η σταδιακή επαναφορά του ωραρίου ύπνου είναι ίσως η σημαντικότερη προετοιμασία πριν από την έναρξη του σχολείου. Με την επιστροφή στη σχολική καθημερινότητα, το παιδί καλείται να διαχειριστεί πολλές νέες πληροφορίες: νέους φίλους, εκπαιδευτικούς, κανόνες, δραστηριότητες και ερεθίσματα. Για να μπορέσει να ανταποκριθεί σε όλα αυτά, χρειάζεται να είναι ξεκούραστο.
Αν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού η ώρα του ύπνου έχει μετατεθεί αρκετά αργά, δεν χρειάζεται να αλλάξει από τη μία μέρα στην άλλη. Μικρές αλλαγές, περίπου 20-30 λεπτών κάθε δύο ή τρεις ημέρες, βοηθούν το βιολογικό ρολόι του παιδιού να προσαρμοστεί ομαλά. Έτσι, όταν ανοίξουν τα σχολεία, το πρωινό ξύπνημα θα είναι πιο εύκολο και οι πρώτες ημέρες θα κυλήσουν με περισσότερη ενέργεια και λιγότερη ένταση για όλη την οικογένεια.
Οι ρουτίνες χτίζονται πριν ανοίξουν τα σχολεία
Οι τελευταίες ημέρες των διακοπών μάς δίνουν κάτι πολύτιμο: χρόνο. Χωρίς το άγχος του πρωινού προγράμματος, μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να εξασκηθεί στις καθημερινές του ρουτίνες.
Για παράδειγμα, μπορούμε να οργανώσουμε μαζί το σημείο όπου βρίσκονται τα ρούχα του και να το ενθαρρύνουμε να δοκιμάσει να ντυθεί μόνο του το πρωί. Ίσως χρειαστεί περισσότερος χρόνος και αρκετή υπομονή, όμως αυτή η μικρή δεξιότητα θα κάνει τα σχολικά πρωινά πολύ πιο ήρεμα.
Αντίστοιχα, μετά από μια καλοκαιρινή βόλτα μπορούμε να εντάξουμε στη ρουτίνα το να αλλάζουμε ρούχα, να κάνουμε ένα γρήγορο μπάνιο και να προετοιμαζόμαστε για το βράδυ. Αυτές οι μικρές καθημερινές συνήθειες δεν είναι απλώς πρακτικές. Δημιουργούν προβλεψιμότητα και αίσθημα ασφάλειας, στοιχεία που βοηθούν ιδιαίτερα τα παιδιά κατά τις περιόδους μετάβασης.
Η επιστροφή στο σχολείο δεν είναι ένας αγώνας δρόμου ούτε μια δοκιμασία που πρέπει να περάσουν τα παιδιά. Είναι μια νέα αρχή που χρειάζεται χρόνο, σταθερότητα και εμπιστοσύνη. Άλλωστε, η πιο σημαντική προετοιμασία για τη νέα σχολική χρονιά δεν είναι η καινούργια τσάντα ή τα τετράδια. Είναι να νιώθει το παιδί ότι έχει δίπλα του ενήλικες που το καθοδηγούν με ηρεμία, σέβονται τον ρυθμό του και του δίνουν τον χρόνο που χρειάζεται για να προσαρμοστεί.
