Έχετε ακούσει ποτέ τη φράση, «σε μισώ, είσαι η χειρότερη μαμά στον κόσμο»; Οι βαριές κουβέντες των παιδιών δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τα αληθινά τους συναισθήματα. Γιατί, όμως, ένα παιδί μπορεί να εκφράζεται έτσι και τι σημαίνει στην πραγματικότητα μία τέτοια κουβέντα;
Λίγες φράσεις μπορούν να πληγώσουν έναν γονιό όσο αυτές οι λέξεις. Ακόμη κι όταν γνωρίζει ότι το παιδί του δεν τις εννοεί κυριολεκτικά, τα λόγια αυτά αφήνουν το αποτύπωμά τους. Συνήθως ακούγονται σε στιγμές έντασης: όταν μπαίνει ένα όριο, όταν τελειώνει η ώρα του παιχνιδιού ή όταν η απάντηση σε ένα αίτημα είναι ένα σταθερό «όχι».
Πίσω από αυτές τις σκληρές εκφράσεις, όμως, δεν κρύβεται πραγματική απόρριψη. Τις περισσότερες φορές αποτελούν την αδέξια προσπάθεια ενός παιδιού να εκφράσει έντονα συναισθήματα, όπως θυμό, απογοήτευση ή αίσθημα αδικίας.
Γιατί αυτές οι λέξεις πληγώνουν τόσο
Το «σε μισώ» δεν είναι απλώς μια βαριά κουβέντα. Αγγίζει μια βαθιά ανασφάλεια που έχουν πολλοί γονείς: «Μήπως δεν τα καταφέρνω;», «Είμαι αρκετά καλός γονιός;».
Όπως επισημαίνει ο Independent, για όσους μεγάλωσαν σε περιβάλλον όπου τα έντονα συναισθήματα καταπιέζονταν ή θεωρούνταν ανεπιθύμητα, μια τέτοια έκρηξη μπορεί να προκαλέσει έντονη αμηχανία ή ακόμη και φόβο. Η αυθόρμητη αντίδραση είναι συχνά η επιβολή τιμωρίας ή η άμεση διακοπή της συζήτησης, ώστε να σταλεί το μήνυμα ότι τέτοιες εκφράσεις δεν είναι αποδεκτές.
Ωστόσο, τη στιγμή της έντασης το παιδί δεν έχει ανάγκη από επίπληξη. Χρειάζεται έναν ενήλικα που θα παραμείνει ψύχραιμος και θα το βοηθήσει να διαχειριστεί τα συναισθήματά του.
Τι συμβαίνει όταν ένα παιδί ξεσπά
Ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, τα παιδιά βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία εκμάθησης της αναγνώρισης και της διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον αυτοέλεγχο και τη συναισθηματική ρύθμιση δεν έχουν ακόμη ωριμάσει πλήρως, γεγονός που δυσκολεύει την ψύχραιμη αντίδραση.
Αυτό, βέβαια, δεν αφορά μόνο τα μικρότερα παιδιά. Ακόμη και μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να κυριευτούν από θυμό, απογοήτευση ή ντροπή και να χρησιμοποιήσουν λέξεις που δεν αντικατοπτρίζουν πραγματικά όσα αισθάνονται.
Όταν, για παράδειγμα, αναγκάζονται να φύγουν από την παιδική χαρά ή δεν μπορούν να κάνουν αυτό που επιθυμούν, επιλέγουν συχνά τις πιο δυνατές εκφράσεις που γνωρίζουν, όχι επειδή μιλούν κυριολεκτικά, αλλά επειδή προσπαθούν να δείξουν πόσο έντονα βιώνουν εκείνη τη στιγμή.
Υπάρχει, μάλιστα, και μια παρηγορητική διάσταση: τα παιδιά συνήθως εκδηλώνουν τα πιο δύσκολα συναισθήματά τους στους ανθρώπους με τους οποίους αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια, επειδή εμπιστεύονται ότι η σχέση τους δεν κινδυνεύει ακόμη κι όταν συγκρούονται.
Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι γονείς
Διατηρήστε την ψυχραιμία σας
Πριν απαντήσετε, δώστε λίγο χρόνο στον εαυτό σας. Αναγνωρίστε τα δικά σας συναισθήματα, είτε πρόκειται για θυμό, λύπη, ενοχή ή απογοήτευση. Όσο πιο ήρεμος παραμένει ο γονιός, τόσο πιο εύκολα βοηθά και το παιδί να ηρεμήσει. Η ψυχραιμία δεν σημαίνει αποδοχή της συμπεριφοράς, αλλά αποτελεί παράδειγμα αποτελεσματικής διαχείρισης των συναισθημάτων.
Αναγνωρίστε αυτό που νιώθει
Αντί να εστιάσετε αμέσως στα λόγια του παιδιού, προσπαθήστε να αναγνωρίσετε το συναίσθημά του. Φράσεις όπως «Βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος» ή «Σε στενοχώρησε που δεν μπορούσες να συνεχίσεις το παιχνίδι» βοηθούν το παιδί να νιώσει ότι το καταλαβαίνουν και λειτουργούν ως πρώτο βήμα προς την αποκλιμάκωση.
Μείνετε διαθέσιμοι
Δεν χρειάζεται να λυθεί το πρόβλημα αμέσως. Κάποια παιδιά αναζητούν μια αγκαλιά, άλλα χρειάζονται λίγο χρόνο μόνα τους. Το σημαντικό είναι να γνωρίζουν ότι ο γονιός παραμένει δίπλα τους, χωρίς να τα πιέζει να ηρεμήσουν πριν είναι έτοιμα.
Συζητήστε τα όρια όταν ηρεμήσουν τα πνεύματα
Οι κανόνες είναι σημαντικοί, όμως η κατάλληλη στιγμή για να τεθούν είναι όταν έχει υποχωρήσει η ένταση. Μπορείτε να εξηγήσετε ότι ο θυμός είναι αποδεκτός, όχι όμως και οι εκφράσεις που πληγώνουν τους άλλους, προτείνοντας εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης, όπως «είμαι πολύ θυμωμένος» ή «δεν μου αρέσει αυτό».
Επανασυνδεθείτε μετά τη σύγκρουση
Αφού ηρεμήσουν τα πράγματα, δείξτε στο παιδί ότι η σχέση σας παραμένει σταθερή. Μια απλή φράση όπως «Ξέρω ότι θύμωσες πολύ. Σ’ αγαπώ, ακόμη κι όταν είσαι θυμωμένος» του υπενθυμίζει ότι η αγάπη δεν εξαρτάται από την τέλεια συμπεριφορά.
Βοηθήστε το να αποκτήσει λεξιλόγιο συναισθημάτων
Όσο περισσότερες λέξεις διαθέτει ένα παιδί για να περιγράψει όσα νιώθει, τόσο λιγότερο θα καταφεύγει σε ακραίες εκφράσεις. Βιβλία, παιχνίδι, συζητήσεις και δραστηριότητες όπως η ζωγραφική, η κίνηση ή μια βόλτα μπορούν να το βοηθήσουν να εκτονώσει τα συναισθήματά του με πιο υγιή τρόπο.
Μην ξεχνάτε και τη δική σας φροντίδα
Αν τέτοιες συγκρούσεις σας επηρεάζουν έντονα ή ξυπνούν δύσκολες προσωπικές εμπειρίες, αξίζει να αναζητήσετε υποστήριξη. Η συζήτηση με έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης ή έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Όσο καλύτερα διαχειρίζεται ένας γονιός τα δικά του συναισθήματα, τόσο πιο αποτελεσματικά μπορεί να στηρίξει και το παιδί του στις δύσκολες στιγμές.
Photo credits: magnific.com
Διαβάστε ακόμη:
Οι σωστές λέξεις: Πώς να επικοινωνούμε καλύτερα με τα παιδιά μας
Πώς να θέσετε υγιή όρια στα παιδιά
Γιατί δεν πρέπει να λέμε ψεύτικες δικαιολογίες στα παιδιά
