Τα τελευταία χρόνια, η παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες έχει αυξηθεί αισθητά, προκαλώντας ανησυχία τόσο στους λουόμενους όσο και στους αλιείς. Πόσο επικίνδυνο είναι αυτό το ψάρι και τι πρέπει να γνωρίζουμε;
Πρόκειται για ένα ξενικό είδος που έχει εγκατασταθεί στη Μεσόγειο και ξεχωρίζει για την ισχυρή οδοντοστοιχία του, αλλά και για την τοξικότητά του. Αν και οι συναντήσεις με ανθρώπους είναι συνήθως ακίνδυνες, οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή, καθώς έχουν καταγραφεί περιστατικά τραυματισμών μέσα στη θάλασσα, αλλά και σοβαρές δηλητηριάσεις από κατανάλωσή του. Η σωστή ενημέρωση και η αναγνώριση του είδους αποτελούν τα βασικότερα μέτρα προστασίας.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο λαγοκέφαλος δεν είναι επιθετικό ψάρι και δεν αναζητά επαφή με τον άνθρωπο. Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα θαλάσσια είδη, δεν επιτίθεται χωρίς λόγο. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δαγκώσει έναν λουόμενο όταν μπερδέψει κάποιο αντικείμενο με τροφή. Γυαλιστερά κοσμήματα, μεταλλικά αξεσουάρ ή άλλες αντανακλαστικές επιφάνειες ενδέχεται να τραβήξουν την προσοχή του και να εκληφθούν ως πιθανό θήραμα.
Παρότι τα περιστατικά είναι σχετικά σπάνια, στη Μεσόγειο έχουν καταγραφεί αρκετά δαγκώματα σε ανθρώπους κατά τη διάρκεια κολύμβησης ή άλλων θαλάσσιων δραστηριοτήτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι τραυματισμοί ήταν ιδιαίτερα σοβαροί, φτάνοντας ακόμη και σε μερικό ή ολικό ακρωτηριασμό δακτύλων, εξαιτίας της εξαιρετικά δυνατής γνάθου του ψαριού.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα περισσότερα περιστατικά δαγκωμάτων σημειώνονται τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν η ανθρώπινη παρουσία στις θάλασσες είναι αυξημένη. Αντίθετα, τα περιστατικά δηλητηρίασης από κατανάλωση λαγοκέφαλου εμφανίζονται συχνότερα κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν η αλιευτική δραστηριότητα είναι εντονότερη. Υπενθυμίζεται ότι το είδος περιέχει ισχυρές τοξίνες και η κατανάλωσή του απαγορεύεται, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας.
Πώς θα αναγνωρίσετε τον λαγοκέφαλο
Ο λαγοκέφαλος διαθέτει χαρακτηριστικά που τον κάνουν σχετικά εύκολο να αναγνωριστεί. Έχει επίμηκες, ατρακτοειδές σώμα, ασημόχρωμη κοιλιά και πιο σκούρα ράχη. Στα πλευρά του διακρίνεται μια έντονη ασημένια γραμμή, ενώ κατά μήκος της πλάτης υπάρχουν σκούρα στίγματα. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό του είναι η απουσία λεπιών στο μεγαλύτερο μέρος του σώματος.
Το πιο αναγνωρίσιμο γνώρισμά του, ωστόσο, είναι το ισχυρό «ράμφος» που σχηματίζεται από τέσσερα ενωμένα δόντια. Με αυτό μπορεί να σπάει όστρακα, καβούρια και άλλα σκληρόστρακα θηράματα. Επιπλέον, όταν αισθανθεί ότι απειλείται, έχει τη δυνατότητα να φουσκώνει το σώμα του, αυξάνοντας σημαντικά τον όγκο του για να αποθαρρύνει πιθανούς θηρευτές.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο λαγοκέφαλος δεν μοιάζει με κάποιο από τα συνήθη εμπορικά ψάρια που αλιεύονται στις ελληνικές θάλασσες. Παρ’ όλα αυτά, σε περίπτωση αμφιβολίας, δεν θα πρέπει ποτέ να καταναλώνεται. Αν εντοπιστεί, συνιστάται η προσεκτική απομάκρυνσή του, αποφεύγοντας την άμεση επαφή με το στόμα και τα δόντια του, καθώς ακόμη και εκτός νερού μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό.

Ενημέρωση από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Ε.Ε.Σ.), με αφορμή την συνεχώς αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου (Lagocephalus sceleratus) στις ελληνικές θάλασσες, ενημερώνει τους πολίτες για τους κινδύνους που εγκυμονεί το συγκεκριμένο είδος ψαριού και παρέχει χρήσιμες οδηγίες Πρώτων Βοηθειών σε περίπτωση τραυματισμού από δάγκωμά του.
Ο λαγοκέφαλος περιέχει ισχυρή νευροτοξίνη (τετροδοτοξίνη), η οποία καθιστά την κατανάλωσή του εξαιρετικά επικίνδυνη. Επειδή η κατανομή της τοξίνης ποικίλλει, κανένα μέρος του ψαριού δεν θεωρείται ασφαλές για κατανάλωση.
Αν και το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν είναι τοξικό, οι ιδιαίτερα ισχυρές σιαγόνες του, που μοιάζουν με ράμφος, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά τραύματα και έντονη αιμορραγία.
Ο Τομέας Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού συνιστά:
- Άμεσο καθαρισμό του τραύματος με άφθονο τρεχούμενο καθαρό νερό και σαπούνι. Μην χρησιμοποιείτε τοπικά αντισηπτικά χωρίς οδηγία γιατρού.
- Εφαρμόστε σταθερή πίεση με καθαρές γάζες ή πανί καθαρό. Αν η αιμορραγία είναι έντονη, διατηρήστε συνεχή πίεση πάνω στο τραύμα, κρατώντας το μέλος ψηλά.
- Αναζητήστε οπωσδήποτε ιατρική βοήθεια, το τραύμα από το δάγκωμα, θα χρειαστεί εξειδικευμένη φροντίδα, αντιτετανικό ορό, ίσως κι ράμματα αν το τραύμα είναι βαθύ.
- Σε περίπτωση που το περιστατικό συμβεί σε απομακρυσμένη περιοχή ή η αιμορραγία είναι έντονη, οι πολίτες θα πρέπει να καλέσουν άμεσα το ΕΚΑΒ (166) ή τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (112), παρέχοντας τις κατάλληλες Πρώτες Βοήθειες μέχρι την άφιξη της εξειδικευμένης βοήθειας.

