Μικρότερη υποχώρηση των επιδόσεων των Ελλήνων μαθητών σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως στα Μαθηματικά, καταγράφει η PISA 2025. Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει ανησυχητική, καθώς μεγάλο ποσοστό μαθητών δεν έχει κατακτήσει ούτε τις βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για την καθημερινή ζωή.
Συγκεκριμένα, το 40,9% των μαθητών στις Φυσικές Επιστήμες, το 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και το 49,5% στα Μαθηματικά δεν φτάνει το βασικό επίπεδο επάρκειας. Πρόκειται για δεξιότητες όπως η κατανόηση απλών πληροφοριών, η αξιοποίηση γνώσεων σε πρακτικές καταστάσεις και η επίλυση στοιχειωδών προβλημάτων.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα εμφανίζει πολύ μικρό ποσοστό μαθητών στις υψηλότερες βαθμίδες επίδοσης. Στις Φυσικές Επιστήμες μόλις περίπου 1% βρίσκεται στα επίπεδα 5 και 6, έναντι 7% στον ΟΟΣΑ. Στα Μαθηματικά το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει περίπου το 2%, έναντι 8%, ενώ στην Κατανόηση Κειμένου είναι περίπου 1%, έναντι 6% στον ΟΟΣΑ. Έτσι, η εικόνα χαρακτηρίζεται τόσο από μεγάλη συγκέντρωση μαθητών στις χαμηλές επιδόσεις όσο και από περιορισμένη παρουσία στην κορυφή.
Η εικόνα της Ελλάδας
Η χώρα μας εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στα τρία βασικά γνωστικά αντικείμενα. Ωστόσο, η PISA 2025 δείχνει ότι η απόσταση δεν διευρύνθηκε με τον ίδιο ρυθμό όπως τα προηγούμενα χρόνια.
Μεταξύ 2022 και 2025, οι ελληνικές επιδόσεις μειώθηκαν κατά 6 μονάδες στα Μαθηματικά, 7 στις Φυσικές Επιστήμες και 16 στην Κατανόηση Κειμένου. Στα Μαθηματικά, η πτώση ήταν μικρότερη από εκείνη του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε., γεγονός που θεωρείται ένδειξη σχετικής σύγκλισης.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει περάσει σε τροχιά ουσιαστικής βελτίωσης. Οι επιδόσεις παραμένουν χαμηλές και η βασική πρόκληση είναι πλέον να μετατραπεί η σταθεροποίηση σε πραγματική ανάκαμψη.
Φυσικές Επιστήμες
Οι Φυσικές Επιστήμες αποτέλεσαν το βασικό αντικείμενο της PISA 2025. Η Ελλάδα συγκέντρωσε 434 μονάδες, έναντι 482 στον ΟΟΣΑ, ενώ το 2022 είχε 441. Η μεταβολή, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, δεν θεωρείται στατιστικά σημαντική.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το επίπεδο επάρκειας: περίπου 59% των Ελλήνων μαθητών φτάνει τουλάχιστον στο Level 2, έναντι περίπου 74% στον ΟΟΣΑ. Η αξιολόγηση δεν αφορά μόνο την απομνημόνευση γνώσεων, αλλά την ικανότητα αξιοποίησης δεδομένων, αξιολόγησης επιστημονικών ισχυρισμών και λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Μαθηματικά
Στα Μαθηματικά η Ελλάδα συγκέντρωσε 424 μονάδες, έναντι 463 στον ΟΟΣΑ, ενώ το 2022 είχε 430. Παρότι η επίδοση μειώθηκε, η ελληνική πτώση ήταν μικρότερη από την αντίστοιχη του ΟΟΣΑ.
Γι’ αυτό και τα Μαθηματικά αποτελούν το πιο θετικό στοιχείο της φετινής μέτρησης. Η απόσταση από τον διεθνή μέσο όρο περιορίστηκε, χωρίς όμως η Ελλάδα να έχει ακόμη πλησιάσει ουσιαστικά τον ΟΟΣΑ.
Κατανόηση Κειμένου
Στην Κατανόηση Κειμένου η Ελλάδα συγκέντρωσε 423 μονάδες, έναντι 461 στον ΟΟΣΑ, από 438 το 2022. Η πτώση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η κατανόηση κειμένου αποτελεί βασική προϋπόθεση για σχεδόν κάθε άλλη μαθησιακή δεξιότητα.
Παράλληλα, η διεθνής εικόνα είναι επίσης αρνητική. Από το 2015 έως το 2025, η μέση επίδοση των μαθητών του ΟΟΣΑ στην ανάγνωση έχει μειωθεί κατά 28 μονάδες.
Αξιοσημείωτη είναι και η διαφορά μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, με τα κορίτσια να εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις στην κατανόηση κειμένου.
Νέα δοκιμασία: Ψηφιακή επίλυση προβλημάτων
Για πρώτη φορά η PISA αξιολόγησε την ικανότητα των μαθητών να αντιμετωπίζουν σύνθετα προβλήματα σε ψηφιακά περιβάλλοντα.
Η Ελλάδα συγκέντρωσε 461 μονάδες, έναντι 500 στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση μεταξύ 91 χωρών.
Η συγκεκριμένη δεξιότητα δεν αφορά απλώς την εξοικείωση με την τεχνολογία. Εξετάζει κατά πόσο οι μαθητές μπορούν να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία, να αναλύουν σύνθετα προβλήματα και να τα χωρίζουν σε επιμέρους βήματα για την επίλυσή τους.
Η διεθνής εικόνα
Η PISA 2025 δείχνει ότι η υποχώρηση των μαθητικών επιδόσεων δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Στον ΟΟΣΑ, τα Μαθηματικά και η Κατανόηση Κειμένου βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί από την έναρξη της έρευνας.
Περίπου 1 στους 5 μαθητές του ΟΟΣΑ βρίσκεται πλέον κάτω από το βασικό επίπεδο και στα τρία γνωστικά αντικείμενα. Ακόμη και χώρες με ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Φινλανδία και η Εσθονία, έχουν καταγράψει σημαντικές απώλειες.
Η πανδημία, η αλλαγή των τρόπων μάθησης, η διάσπαση της προσοχής από τις ψηφιακές συσκευές και η ταχεία είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν το σύγχρονο σχολείο.
Πόσοι συμμετείχαν
Στην PISA 2025 συμμετείχαν περίπου 760.000 μαθητές από 91 χώρες, αντιπροσωπεύοντας περίπου 33 εκατομμύρια 15χρονους.
Στην Ελλάδα έλαβαν μέρος 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, αντιπροσωπεύοντας περίπου 101.850 15χρονους. Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής της χώρας από την έναρξη της PISA το 2000.
Για τη φετινή διοργάνωση χρησιμοποιήθηκαν 4.500 laptops και 2.500 ακουστικά, ενώ δημιουργήθηκε και η πλατφόρμα Skills4Life, με θέματα αντίστοιχης λογικής με εκείνα της PISA, ώστε οι μαθητές και τα σχολεία να εξοικειωθούν περισσότερο με τον συγκεκριμένο τρόπο αξιολόγησης.
Τα σχολεία που ξεχώρισαν
Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις σχολικές μονάδες. Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, περίπου 38 σχολεία του δείγματος, εκ των οποίων 32 δημόσια, πέτυχαν επιδόσεις από αισθητά υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι, παρά τις συνολικές αδυναμίες, υπάρχουν σχολεία μέσα στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα που καταφέρνουν να πετυχαίνουν σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα.
Συνολικά, η PISA 2025 δεν δείχνει ακόμη ουσιαστική ανάκαμψη της Ελλάδας, αλλά μια πιθανή σταθεροποίηση. Η μεγάλη πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι να μειωθεί το ποσοστό των μαθητών που δεν κατακτούν τις βασικές δεξιότητες και παράλληλα να ενισχυθεί η κορυφή των υψηλών επιδόσεων.
