Η ψυχική υγεία του πατέρα αποτελεί έναν κρίσιμο, αλλά συχνά παραγνωρισμένο παράγοντα στην ανάπτυξη και ευημερία του παιδιού. Πώς η ψυχική υγεία του μπαμπά επηρεάζει το παιδί;
Παραδοσιακά δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στη μητρική επίδραση, ωστόσο, σύγχρονες έρευνες δείχνουν πως και η ψυχική κατάσταση του πατέρα επηρεάζει βαθιά την ψυχοσυναισθηματική πορεία του παιδιού.
Η εικόνα του πατέρα είναι συνδεδεμένη με τη στωικότητα, τη δύναμη και ταυτόχρονα την ευαισθησία. Στην πραγματικότητα, όμως, πολλοί μπαμπάδες είναι πιεσμένοι, επαγγελματικά και ψυχικά εξουθενωμένοι, ενώ κάποιοι υποφέρουν από κατάθλιψη, που δεν έχει διαγνωστεί.
Ένας πατέρας που βιώνει άγχος, κατάθλιψη ή συναισθηματική απόσυρση μπορεί, άθελά του, να μεταφέρει στο παιδί αισθήματα ανασφάλειας, αποστασιοποίησης ή ακόμη και φόβου. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις συμπεριφορές και τη διάθεση των γονιών τους, και όταν ο πατέρας είναι συναισθηματικά απών ή ευερέθιστος, αυτό μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση, την εμπιστοσύνη και τις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού.
Αντίθετα, ένας πατέρας με σταθερή ψυχική ισορροπία, ο οποίος είναι παρών, υποστηρικτικός και ανοιχτός συναισθηματικά, δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο το παιδί μπορεί να αναπτυχθεί ελεύθερα. Ενισχύεται έτσι ο δεσμός πατέρα-παιδιού, καλλιεργείται η συναισθηματική νοημοσύνη και ενθαρρύνεται η υγιής έκφραση συναισθημάτων.
Τι δείχνει πρόσφατη επιστημονική έρευνα
Έρευνα του Πανεπιστημίου Rutgers Health, αποδεικνύει ότι όταν η κατάθλιψη του πατέρα δεν διαγιγνώσκεται ή δεν αντιμετωπίζεται, έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες αρνητικές κοινωνικές και συμπεριφοριστικές επιπτώσεις στα παιδιά, οι οποίες μάλιστα μπορεί να επιμείνουν για χρόνια.
Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο American Journal of Preventive Medicine, η Dr. Kristine Schmitz, επίκουρη καθηγήτρια παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή Robert Wood Johnson του Rutgers (RWJMS), μαζί με άλλους ερευνητές από το RWJMS και από τα πανεπιστήμια Princeton και Rider, αναφέρει ότι τα παιδιά που εκτίθενται σε πατρική κατάθλιψη κατά την είσοδό τους στο νηπιαγωγείο είναι πολύ πιο πιθανό να έχουν συμπεριφοριστικά προβλήματα και περιορισμένες κοινωνικές δεξιότητες, όπως αναφέρουν εκπαιδευτικοί στην ηλικία των 9 ετών.
Κατά μέσο όρο, ένα ποσοστό 8-13% των πατεράδων στις Ηνωμένες Πολιτείες θα επηρεαστούν από κάποια μορφή κατάθλιψης κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων ζωής του παιδιού τους, ενώ ο επιπολασμός αυξάνεται στο 50% όταν η μητέρα βιώνει επιλόχειο κατάθλιψη.
Ωστόσο, λίγες μελέτες έχουν επικεντρωθεί στην πατρική κατάθλιψη πέραν της μεταγεννητικής περιόδου ή έχουν διερευνήσει τις σχέσεις μεταξύ της ψυχικής υγείας των πατέρων και της συμπεριφοράς των παιδιών.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, όταν τα παιδιά ήταν ηλικίας 5 ετών, οι πατέρες τους εξετάστηκαν για καταθλιπτικά συμπτώματα κατά το τελευταίο έτος, και όταν ήταν 9 ετών, οι δάσκαλοι των παιδιών συμπλήρωσαν μια έρευνα που περιλάμβανε αξιολογήσεις συμπεριφοράς.
«Η εισαγωγή στο νηπιαγωγείο αποτελεί ένα σημαντικό αναπτυξιακό ορόσημο και οι αντιξοότητες που αντιμετωπίζονται εκείνη την εποχή μπορεί να οδηγήσουν σε χειρότερη εμπλοκή και συμπεριφορά στο δημοτικό σχολείο, που μπορεί να επιμείνει ή να μεγεθυνθεί κατά τη διάρκεια του γυμνασίου και του λυκείου», υποστηρίζουν οι ερευνητές.
Συγκρίνοντας τα δεδομένα από 1.422 πατέρες, το 74% των οποίων ζούσε με τα παιδιά τους τουλάχιστον το μισό χρόνο όταν το παιδί ήταν 5 ετών, και τα παιδιά τους, οι ερευνητές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν μια σαφή σχέση μεταξύ της πατρικής κατάθλιψης και της συμπεριφοράς των παιδιών.
Για παράδειγμα, τα παιδιά των οποίων οι πατέρες ανέφεραν καταθλιπτικά συμπτώματα, όπως θλίψη, μελαγχολία ή κατάθλιψη, όταν ήταν 5 ετών, είχαν, μέχρι την ηλικία των 9 ετών, σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν άγχος, προκλητικότητα και θυμό, καθώς και χαμηλότερα επίπεδα συνεργασίας με τους άλλους και αυτοεκτίμησης.
Η Dr. Schmitz δήλωσε ότι καμία άλλη πληθυσμιακή μελέτη στις ΗΠΑ δεν έχει καταλήξει σε μια τόσο οριστική σύνδεση μεταξύ της πατρικής κατάθλιψης και της συμπεριφοράς του παιδιού στο σχολείο. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι παρεμβάσεις για τον εντοπισμό και την υποστήριξη των πατέρων με καταθλιπτικά συμπτώματα, καθώς και των παιδιών τους, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην άμβλυνση αυτής της σχέσης. Αυτή είναι και η ελπίδα για τη μελλοντική ευημερία όχι μόνο της ευημερίας των πατέρων αλλά και της ευημερίας των παιδιών.
