Photo credits: freepik.com
Έρχονται αλλαγές ως προς τη διδακτέα ύλη, που θα έχουν να μελετήσουν οι μαθητές του δημοτικού και του γυμνασίου από την επόμενη σχολική χρονιά 2025-2026, καθώς προβλέπεται μείωση έως και το 30% ανά μάθημα.
Αυτό δεν θα προκύψει από την αφαίρεση κεφαλαίων των σχολικών βιβλίων, ύστερα από εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), αλλά, από το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί θα μπορούν να αποφασίσουν ποια κεφάλαια της ύλης δεν θα διδάξουν, στο πλαίσιο πάντα των οδηγιών που θα λάβουν. Ο σχεδιασμός λειτουργεί και ως γέφυρα με την εφαρμογή των νέων προγραμμάτων σπουδών και του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου από το 2026-2027.
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης, οι μαθησιακοί στόχοι θα διαχωριστούν σε βασικούς – υποχρεωτικούς, οι οποίοι διασφαλίζουν τη θεμελιώδη γνώση και τις βασικές δεξιότητες όλων των μαθητών και στους πρόσθετους – προαιρετικούς, οι οποίοι θα προσφέρουν την ευελιξία προσαρμογής της διδασκαλίας ανάλογα με τα ενδιαφέροντα των μαθητών, το μαθησιακό επίπεδο και τις ανάγκες της τάξης και τον διαθέσιμο χρόνο.
Η αξιολόγηση της ύλης με κριτήριο τους μαθησιακούς στόχους οδηγεί σε μείωσή της, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του διδακτικού χρόνου. Συγκεκριμένα, με τον νέο σχεδιασμό ο δάσκαλος ή ο καθηγητής θα μπορεί να κρίνει εάν πρέπει να εστιάσει στα βασικά κεφάλαια, είτε διότι ο διδακτικός χρόνος δεν επαρκεί, είτε διότι οι μαθητές του (η πλειονότητα) χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να εμπεδώσουν επαρκώς μία κρίσιμη γνώση για το μάθημα. Επίσης, οι εκπαιδευτικοί θα μπορούν να μη διδάξουν κεφάλαια που στοχεύουν σε προαιρετικούς μαθησιακούς στόχους και να εστιάσουν σε ένα κεφάλαιο που ενδιαφέρει τους μαθητές, όπως προέκυψε μέσα στην τάξη.
Αυτή την περίοδο το επιτελείο του ΙΕΠ εξετάζει τη διδακτέα ύλη σε όλα τα μαθήματα του δημοτικού και του γυμνασίου, με σκοπό να αποφασιστεί ποιες ενότητες είναι βασικές για τις γνώσεις που πρέπει να έχει ο μαθητής και ποιες πρόσθετες. Πρώτο συμπέρασμα είναι ότι το ποσοστό της μείωσης δεν θα είναι το ίδιο σε όλα τα μαθήματα. Έτσι, η περικοπή μπορεί να ξεκινήσει από μικρές ενότητες ή ασκήσεις και να φτάσει έως και το 30% της διδακτέας ύλης. Εκτιμάται ότι το ποσοστό θα είναι μικρότερο στο δημοτικό και μεγαλύτερο στο γυμνάσιο.
Τα βασικά σενάρια για το πώς θα επιτευχθεί η μείωση της ύλης μέσω του διαχωρισμού των μαθησιακών στόχων κάθε μαθήματος είναι τέσσερα:
- Η επιλογή περικοπής ολόκληρων κεφαλαίων του βιβλίου από την κατηγορία των «πρόσθετων – προαιρετικών».
- Το ψαλίδισμα κεφαλαίων, τα οποία δεν είναι απαραίτητο να διδαχθούν, καθώς οι μαθητές έχουν πάρει την απαραίτητη γνώση από τα υπόλοιπα.
- Περιορισμός των ασκήσεων που κάνουν οι μαθητές σε κάθε κεφάλαιο της ύλης.
- Διαθεματικότητα ή διεπιστημονική προσέγγιση. Δηλαδή, εάν κρίνει ο εκπαιδευτικός ότι η ίδια θεματική γνώσεων διδάσκεται και σε συναφές μάθημα, μπορεί να επιλέξει να μην το διδάξει, σε συνεννόηση με τον συνάδελφό του διδάσκοντα του μαθήματος.
Τα σενάρια μπορούν να εφαρμοστούν συνδυαστικά. Η εφαρμογή της «ευέλικτης» μείωσης της ύλης είναι εφικτή στα δημοτικά και στα γυμνάσια, καθώς οι εκπαιδευτικοί αξιολογούν τους μαθητές ενδοσχολικά (και ειδικά για το γυμνάσιο με εξετάσεις στο τέλος του σχολικού έτους σε κάποια μαθήματα, όπου κάθε καθηγητής επιλέγει τα θέματα).
Αντιθέτως, το σχέδιο της ευελιξίας στην περικοπή της ύλης δεν θα εφαρμοστεί στα λύκεια, αφού οι μαθητές στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις αξιολογούνται και με θέματα που επιλέγονται κεντρικά από τράπεζα θεμάτων. Έτσι, η διδακτέα ύλη των λυκείων θα παραμείνει η ίδια και το επόμενο σχολικό έτος.
Τον στόχο της εστίασης στα μαθησιακά αποτελέσματα και όχι στη διδακτέα ύλη υπηρετεί και η επιλογή του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου, που θα μπει σε πρώτη φάση ψηφιακά στα σχολεία τον επόμενο Σεπτέμβριο. Καθώς θα οργανωθεί μητρώο διδακτικών βιβλίων με περισσότερα του ενός για κάθε μάθημα ανά τάξη, οι εκπαιδευτικοί θα επιλέξουν ποιο θα διδάξουν.
Ταυτόχρονα όλα τα εγκεκριμένα βιβλία θα είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή βιβλιοθήκη, προκειμένου οι μαθητές να μπορούν να συνδυάσουν πηγές και να καλλιεργήσουν με τον τρόπο αυτό περαιτέρω την κριτική τους σκέψη, αφήνοντας την αποστήθιση. Επίσης, στόχευση είναι και ο εμπλουτισμός των διαθεσίμων διδακτικών εργαλείων των εκπαιδευτικών, οι οποίοι θα μπορούν να καλύπτουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών τους με το κατάλληλο διδακτικό βιβλίο.
