Στρεπτόκοκκος: Τι συστήνουν ΕΟΔΥ και Ομοσπονδία Παιδιάτρων

Τα πρόσφατα κρούσματα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης από πυογόνο στρεπτόκοκκο έχουν προκαλέσει ανησυχία σε γονείς και εκπαιδευτικούς, ενώ έχουν οδηγήσει σε κλείσιμο πολλών σχολικών μονάδων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη μετάδοση, τα συμπτώματα και την πρόληψη; Τι συστήνουν ο ΕΟΔΥ και Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων;

Πώς μεταδίδεται ο στρεπτόκοκκος, ποια είναι τα μέτρα απολύμανσης

Ο στρεπτόκοκκος μεταδίδεται μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων, δερματικών επαφών και αντικειμένων.

Γι’ αυτό στην ύπαρξη κρούσματος απαιτείται απομόνωση του περαστικού και πιθανόν -κατόπιν οδηγίας του γιατρού- λήψη χημειοπροφύλαξης από τα κοντινά άτομα.

Όσον αφορά τα προληπτικά μέτρα, είναι σημαντική η απολύμανση και ο σωστός αερισμός των χώρων, καθώς και η αποφυγή του συγχρωτισμού.

Ποια συμπτώματα θεωρούνται ύποπτα;

Τα συμπτώματα που πρέπει να μας ανησυχήσουν είναι ο πυρετός με ρίγος, ο έντονος πονόλαιμος, η κατάπτωση και ο εμετός, οπότε και θα πρέπει να απευθυνόμαστε άμεσα στον παιδίατρο ή στον παθολόγο για να λαμβάνουμε εγκαίρως τη σωστή θεραπεία, όπως αντιβιοτικά.

Η ανακοίνωση του ΕΟΔΥ

Ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α, γνωστός και ως πυογόνος στρεπτόκοκκος ή GAS (Group A Streptococcus) είναι ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει διάφορες λοιμώξεις στον άνθρωπο, συνήθως ήπιες αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις πολύ σοβαρές, ακόμη και θανατηφόρες αν δεν αντιμετωπιστούν κατάλληλα. Ένα ποσοστό ατόμων φέρουν το βακτήριο στον φάρυγγα ή το δέρμα τους χωρίς να νοσούν, αποτελώντας έτσι υγιείς φορείς του βακτηρίου. Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται με τα μολυσμένα σταγονίδια από τις εκκρίσεις ασθενών, την επαφή με μολυσμένες δερματικές βλάβες ασθενών και την επαφή με υγιείς φορείς του βακτηρίου. Η μετάδοση γίνεται πιο εύκολα από άτομα που είναι συμπτωματικά και νοσούν παρά από υγιείς φορείς.

Μέχρι το 2023 ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α δεν συμπεριλαμβανόταν στη λίστα των υποχρεωτικώς δηλούμενων νοσημάτων. Το 2023 επειδή παρατηρήθηκε αύξηση της σοβαρής μορφής λοίμωξης από στρεπτόκοκκο της ομάδας Α/ διεισδυτική μορφή, δημιουργήθηκε ένα σύστημα καταγραφής της διεισδυτικής μορφής. Σημειώνεται ότι τα κρούσματα διεισδυτικής λοίμωξης από στρεπτόκοκκο της ομάδας Α (iGAS) έχουν υψηλή θνητότητα που φθάνει το 25%. Το 2023 καταγράφηκαν 90 κρούσματα iGAS, το 2024 68 και μέχρι σήμερα, Δευτέρα 26/05/2025, έχουν δηλωθεί 25 κρούσματα iGAS. Παρατηρείται δηλαδή σχετική μείωση των καταγραφέντων κρουσμάτων iGAS. Παράλληλα, διαχρονικά παρατηρούνται στην κοινότητα σε όλη την Επικράτεια εκατοντάδες κρούσματα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης (πχ φαρυγγοαμυγδαλίτιδα, δερματική λοίμωξη, οστρακιά κλπ) τα οποία θεραπεύονται επιτυχώς με την κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή.

Σε περίπτωση που έχουμε κρούσματα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης σε σχολική μονάδα (ήπιας ή διεισδυτικής μορφής), τα μέτρα που συνιστώνται είναι:

1. Το παιδί παραμένει στο σπίτι μέχρι να λάβει κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή, τουλάχιστον ένα έως δύο εικοσιτετράωρα.
2. Εφαρμογή ενισχυμένων μέτρων ατομικής υγιεινής, τακτικό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή χρήσης αντικειμένων από άλλα παιδιά (πχ ποτήρια κλπ).
3. Τακτικός αερισμός των αιθουσών.
4. Ενίσχυση του τακτικού προγράμματος καθαριότητας των αιθουσών.

Δεν πρέπει:

• Να γίνει απολύμανση των χώρων και επιφανειών με ειδικά συνεργεία
• Να κλείνουν οι σχολικές μονάδες και τα τμήματα όπου παρουσιάστηκαν κρούσματα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης

Σε ανακοινώσεις ορισμένων Δήμων αναφέρεται ότι το κλείσιμο των σχολικών μονάδων έγινε σε συνεννόηση με τον ΕΟΔΥ. Ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει ότι ουδέποτε συνέστησε τη λήψη του μέτρου αυτού.

Επισημαίνουμε ότι το κλείσιμο της σχολικής μονάδας είναι σοβαρό μέτρο Δημόσιας Υγείας με πολλές επιπτώσεις και πρέπει να εφαρμόζεται μόνο μετά από σύσταση των αρμόδιων υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας.

Οι οδηγίες των Ελλήνων παιδιάτρων σε γονείς και σε εκπαιδευτικούς

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων επισημαίνει ότι ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος της ομάδας Α (Streptococcus pyogenes) μεταδίδεται κυρίως μέσω σταγονιδίων από τον φάρυγγα και τη ρινική κοιλότητα μολυσμένου ατόμου. Η μετάδοση γίνεται είτε με άμεση επαφή (π.χ. φτέρνισμα, βήχας, φιλιά), είτε με έμμεση επαφή, δηλαδή μέσω αντικειμένων ή επιφανειών που έχουν μολυνθεί από βλέννες ή σάλιο.

Αν και ο μικροοργανισμός δεν επιβιώνει για μακρό χρονικό διάστημα στο περιβάλλον, η επιβίωσή του σε υγρές επιφάνειες και σε αντικείμενα (π.χ. παιχνίδια, μολύβια, θρανία) είναι δυνατόν να διαρκέσει ώρες ή και ημέρες, και μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενή μετάδοση, ιδιαίτερα σε συνθήκες συγχρωτισμού και κακής υγιεινής.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC, 2023) και του Αμερικανικού CDC (2024), η μετάδοση μέσω επιφανειών θεωρείται πιθανή, αλλά όχι ο κύριος μηχανισμός διασποράς. Ο βασικός παράγοντας διασποράς είναι η παραμονή παιδιών με συμπτώματα στο σχολείο και η στενή επαφή χωρίς τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής.

Μέτρα καθαρισμού και υγιεινής

Σύμφωνα πάντα με τους Έλληνες παιδιάτρους, δεν απαιτείται μαζική απολύμανση των σχολείων με εξειδικευμένα συνεργεία. Ωστόσο, συνιστάται αυξημένη φροντίδα για την τακτική και επιμελή καθαριότητα των επιφανειών που αγγίζονται συχνά (όπως θρανία, πόμολα, βρύσες, τουαλέτες και παιχνίδια). Ο καθαρισμός με κοινά απορρυπαντικά ή οικιακά απολυμαντικά είναι επαρκής, εφόσον γίνεται καθημερινά, ιδιαίτερα σε περιόδους έξαρσης. Η υπερβολική χρήση απολυμαντικών ή η «συμβολική» απολύμανση, χωρίς ταυτόχρονα μέτρα πρόληψης και ενημέρωσης, δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος.

Ταχείες διαγνωστικές δοκιμασίες (στρεπ-τεστ)

Οι ταχείες διαγνωστικές δοκιμασίες για στρεπτοκοκκική λοίμωξη (rapid strep tests) πρέπει να διενεργούνται αποκλειστικά σε παιδιά που παρουσιάζουν σαφή κλινική εικόνα συμβατή με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Η σωστή ερμηνεία των αποτελεσμάτων προϋποθέτει κατάλληλη κλινική αξιολόγηση, καθώς και σωστή τεχνική λήψης φαρυγγικού επιχρίσματος, η οποία δεν είναι εφικτή εκτός ιατρικού περιβάλλοντος.

Η χρήση αυτών των τεστ από γονείς στο σπίτι ή η διενέργειά τους σε φαρμακεία, χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ενέχει υψηλό κίνδυνο εσφαλμένων αποτελεσμάτων και λανθασμένων συμπερασμάτων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ασυμπτωματικά παιδιά. Συστήνεται στους γονείς, για μεγαλύτερη ασφάλεια των παιδιών τους, να επαγρυπνούν για την εμφάνιση συμπτωμάτων και να απευθύνονται στον παιδίατρο εγκαίρως με σκοπό τη διάγνωση και λήψη θεραπείας όπου ενδείκνυται.

Photo credits: freepik.com

Διαβάστε ακόμη:
Στρεπτόκοκκος: Δέκα πράγματα που πρέπει να γνωρίζουμε από τον ΕΟΔΥ